Tips voor een goed Sinterklaasgedicht

Een Sinterklaasgedicht hoort bij pakjesavond als pepernoten bij de Sint. Het mooiste gedicht is niet het langste of het slimste, maar het gedicht waarbij de ontvanger denkt: hoe weet de Sint dát nou weer? Met deze tips schrijf je er een die blijft hangen.

1. Begin bij de persoon, niet bij het rijm

Schrijf eerst een kort lijstje voordat je aan één rijmregel begint. Wat maakt deze persoon herkenbaar?

• Eén of twee eigenschappen: altijd te laat, kookt voor de hele straat, kan geen plant in leven houden.
• Een gewoonte of uitspraak die iedereen aan tafel herkent.
• Iets wat dit jaar gebeurde: een verhuizing, een nieuw diploma, die ene vakantie waarin alles misging.
• Het cadeau, of in elk geval een hint ernaar.

Concrete details werken beter dan algemene complimenten. “Jij bent altijd zo lief” zegt weinig; “jij bakt elke zondag een appeltaart, en wie te laat komt krijgt alleen de kruimels nog” zegt alles.

2. Kies een toon

Een gedicht kan lief, grappig, plagerig of plechtig zijn. Plagen hoort erbij, maar met een knipoog: niemand hoort zich aan tafel te schamen. Een goede vuistregel: lees het gedicht voor alsof de ontvanger naast je zit. Voelt een regel ongemakkelijk, schrap hem dan.

3. Rijm zuiver en gepaard

Het klassieke Sinterklaasgedicht gebruikt gepaard rijm: steeds twee regels die op elkaar rijmen (aabb). Dat is makkelijk te schrijven en prettig om voor te lezen.

Sint zat te denken, de pen in zijn hand,
wie er dit jaar de liefste was van het land.
Hij bladerde rustig zijn grote boek door,
en bij jouw naam riep hij: “Kijk, daar staat het, hoor!”

Zuiver rijm betekent dat de laatste beklemtoonde klinker en alles wat erna komt hetzelfde klinkt: hand / land, boek / zoek. Rijm liever niet op hetzelfde woord, en verbuig je zin niet tot hij onnatuurlijk wordt alleen om een rijmwoord te halen. Kom je er niet uit? Draai de zin om, zodat een ander woord achteraan komt te staan.

4. Let op het ritme

Een gedicht met goed ritme leest bijna vanzelf voor. Probeer de regels ongeveer even lang te houden en laat de klemtoon op een vast patroon vallen. De makkelijkste test: lees het hardop. Struikel je over een regel, dan klopt het ritme niet. Haal een woord weg of zet er een bij tot het vloeit.

5. Een opbouw die werkt

1. Opening: zet de Sint neer. Hij zit in zijn werkkamer, de kaars brandt, het grote boek ligt open.
2. Het middenstuk: de anekdotes en eigenschappen uit je lijstje, liefst met een grap per twee of vier regels.
3. Het slot: de draai naar het cadeau en een warme of grappige afsluiting.
4. De ondertekening: gewoon Sinterklaas. De Sint schrijft zijn gedichten zelf.

6. Liever kort en raak

Twaalf tot vierentwintig regels is voor de meeste gedichten genoeg. Op pakjesavond worden er veel gedichten voorgelezen; een kort, sterk gedicht valt meer op dan een lang verhaal waarin de grap halverwege verdwijnt.

7. Verpak het cadeau in het gedicht

Geef in de laatste regels een hint naar het cadeau, zonder het te verklappen. Lees het gedicht voor vóór het uitpakken, dan valt alles op zijn plek zodra het papier eraf is.

Je zocht al weken naar iets warms voor je nek,
de Sint vond het voor je, en dat is niet gek!

8. Voorlezen is de helft van het werk

Lees rustig, laat na een grap even een stilte vallen, en kijk af en toe op. Wie wil, zet een plechtige Sint-stem op. Het is een toneelstukje, en de voordracht maakt een gewoon gedicht vaak tot het hoogtepunt van de avond.

Veelgemaakte fouten

• Te lang: na veertig regels luistert niemand meer.
• Grappen die pijn doen: plagen over gewicht, geld of gevoelige onderwerpen gaat bijna altijd mis.
• Geforceerd rijm: een zin die niemand ooit zo zou zeggen, alleen voor het rijmwoord.
• Hetzelfde gedicht voor iedereen: zonder persoonlijke details had het over wie dan ook kunnen gaan.
• Het cadeau verklappen in de eerste regel.

Geen inspiratie?

Loop binnen in de schrijfkamer van Sinterklaas, vertel de Sint over wie het gaat en kies een toon. Hij schrijft een gedicht waar je zelf nog verder aan kunt schaven.